احسنت و زه اي نگار زيبا
آراسته آمدي بر ما

امروز به جاي تو كسم نيست
كز تو به خودم نماند پروا

بگشاي كمر پياله بستان
آراسته كن تو مجلس ما

تا كي كمر و كلاه و موزه
تا كي سفر و نشاط صحرا

امروز زمانه خوش گذاريم
بدرود كنيم دي و فردا

من طاقت هجر تو ندارم
با تو چكنم به جز مدارا

 حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 1


==================

بنده يك دل منم بند قباي ترا
چاكر يكتا منم زلف دو تاي ترا

خاك مرا تا به باد بر ندهد روزگار
من ننشانم ز جان باد هواي ترا

كاش رخ من بدي خاك كف پاي تو
بوسه مگر دادمي من كف پاي ترا

گر بود اي شوخ چشم راي تو بر خون من
بر سر و ديده نهم رايت راي ترا

تير جفاي تو هست دلكش جان دوز من
جعبه ز سينه كنم تير جفاي ترا

بار نيامد دلم در شكن زلف تو
گر نه به گردن كشم بار بلاي ترا

بنده سنايي ترا بندگي از جان كند
گوي كلاه ترا بند قباي ترا

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 3


==================

جاودان خدمت كنند آن چشم سحر آميز را
زنگيان سجده برند آن زلف جان آويز را

توبه و پرهيز كردم ننگرم زين بيش من
زلف جان آويز را يا چشم رنگ آميز را

گر لب شيرين آن بت بر لب شيرين بدي
جان ماني سجده كردي صورت پرويز را

با چنان زلف و چنان چشم دلاويز اي عجب
جاي كي ماند درين دل توبه و پرهيز را

جان ما مي را و قالب خاك را و دل ترا
وين سر طناز پر وسواس تيغ تيز را

شربت وصل تو ماند نوبهار تازه را
ضربت هجر تو ماند ذوالفقار تيز را

گر شب وصلت نمايد مر شب معراج را
نيك ماند روز هجرت روز رستاخيز را

اهل دعوي را مسلم باد جنات النعيم
رطل مي‌بايد دمادم مست بيگه خيز را

آتش عشق سنايي تيز كن اي ساقيا
در دهيدش آب انگور نشاط‌انگيز را

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 7


==================

در ده پسرا مي مروق را
ياران موافق موفق را

زان مي كه چو آه عاشقان از تف
انگشت كند بر آب زورق را

زان مي كه كند ز شعله پر آتش
اين گنبد خانه معلق را

هين خيز و ز عكس باده گلگون كن
اين اسب سوار خوار ابلق را

در زير لگد بكوب چون مردان
اين طارم زرق پوش ازرق را

گه ساقي باش و گه حريفي كن
ترتيب فروگذار و رونق را

يك دم خوش باش تا چه خواهي كرد
اين زهد مزور مزيق را

يك ره به دو باده دست كوته كن
اين عقل دراز قد احمق را

بنماي به زيركان ديوانه
از مصحف باطل آيت حق را

بر لاله مزن ز چشم سنبل را
بر پسته منه ز ناز فندق را

بيرون شو ازين دو رنگ و اين ساعت
همرنگ حرير كن ستبرق را

مشكن به طمع مرا تو اي ممسك
چونان كه جرير مر فرزدق را

گر طمع ميان تهي سه حرف آمد
چار است ميان تهي مطوق را

در تخته اول ار بنوشتي
بي شكل حروف علم مطلق را

كم زان باري كه در دوم تخته
چون نسخ كني خط محقق را

در موضع خوشدلان و مشتاقان
موضوع فروگذار و مشتق را

شعر تر مطلق سنايي خوان
آتش در زن حديث مغلق را

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 10


==================


من كيم كانديشه تو هم نفس باشد مرا
يا تمناي وصال چون تو كس باشد مرا

گر بود شايسته غم خوردن تو جان من
اين نصيب از دولت عشق تو بس باشد مرا

گر نه عشقت سايه من شد چرا هر گه كه من
روي بر تابم ازو پويان ز پس باشد مرا

هرنفس كانرا بياد روزگار تو زنم
جمله عالم طفيل آن نفس باشد مرا

هز رمان ز اميد وصل تو دل خود خوش كنم
باز گويم نه چه جاي اين هوس باشد مرا

چون خيال خاكپايت مي‌نبيند چشم من
بر وصال تو چگونه دست رس باشد مرا

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 15


==================

مرحبا مرحبا براي هلالا
آسمان را نماي كل كمالا

چند ازين پرده ز آفتاب برون آي
جان ما را بخر ز دست خيالا

اندر آي اندر آي تا بشناسيم
از جمال تو حال را ز محالا

اي همه روي بر خرام به منظر
تا رهد ديده زين شب همه خالا

اشهب صبح در گريزد از شرم
چون بجنبد ز ابلق تو دوالا

روشني را نشان به اوج شرف بر
تيرگي را فگن به برج و بالا

اي ز پرده زمانه آمده اينجا
مرحبا مرحبا تعالي تعالا

عقل و دينمان ببر تراست مباحا
جان و دلمان ببر تراست حلالا

تا سنايي چو ديد گويد اي مه
حبذا و جهك المبارك فالا


حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 18

==================

فرياد از آن دو چشمك جادوي دلفريب
فرياد از آن دو كافر غازي با نهيب

اين همبر دو تركش دلگير جان ستان
وان پيش دو شمامه كافور يا دو سيب

بردوش غايه كش او زهره مي‌رود
چون كيقباد و قيصر پانصدش در ركيب

يوسف نبود هرگز چون او به نيكويي
چون سامري هزارش چاكر گه فريب

آسيب عاشقي و غم عشق و گمرهي
تا روي او بديد پس آن طرفه‌ها و زيب

غمخانه برگزيد و ره عشق و گمرهي
هر روز مي برآرد نوعي دگر ز جيب

بسترد و گفت چون كه سنايي همه ز جهل
بنبشت در هواي غم عشق صد كتيب

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره23

==================

اي لعبت صافي صفات اي خوشتر از آب حيات
هستي درين آخر زمان اين منكران را معجزات

هم ديده داري هم قدم هم نور داري هم ظلم
در هزل وجد اي محتشم هم كعبه گردي هم منات

حسن ترا بينم فزون خلق ترا بينم زبون
چون آمد از جنت برون چون تو نگاري بي برات

در نارم از گلزار تو بيزارم از آزار تو
يك ديدن از ديدار تو خوشتر ز كل كاينات

هر گه كه بگشايي دهن گردد جهان پر نسترن
بر تو ثنا گويد چو من ريگ و مطر سنگ و نبات

عالي چو كعبه كوي تو نه خاكپاي روي تو
بر دو لب خوشبوي تو جان را به دل دارد حيات

برهان آن نوشين لبت چون روز گرداند شبت
وان خالها بر غبغبت تابان چو از گردون بنات

بر ما لبت دعوت كني بر ما سخن حجت كني
وقتي كه جان غارت كني چون صوفيان در ده صلات

باز ار بكشتي عاجزي بنماي از لب معجزي
چون از عزي نبود عزي لا را بزن بر روي لات

غمهات بر ما جمله شد بغداد همچون حله شد
يك ديده اينجا دجله شد يك ديده آنجا شد فرات

جان سنايي مر ترا از وي حذر كردن چرا
از تو گذر نبود ورا هم در حيات و هم ممات

اي چون ملك گه سامري وي چون فلك گه ساحري
تا بر تو خوانم يك سري «الباقيات الصالحات»

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 25


==================

تا نقش خيال دوست با ماست
ما را همه عمر خود تماشاست

آنجا كه جمال دلبر آمد
والله كه ميان خانه صحراست

وانجا كه مراد دل برآمد
يك خار به از هزار خرماست

گر چه نفس هوا ز مشكست
ورچه سلب زمين ز ديباست

هر چند شكوفه بر درختان
چون دو لب دوست پر ثرياست

هر چند ميان كوه لاله
چون ديده ميان روي حوراست

چون دولت عاشقي در آمد
اينها همه از ميانه برخاست

هرگز نشود به وصل مغرور
هر ديده كه در فراق بيناست

اكنون كه ز باغ زاغ كم شد
بلبل ز گل آشيانه آراست

بر هر سر شاخ عندليبي‌ست
زين شكر كه زاغ كم شد و كاست

فرياد همي كند كه باري
امروز زمانه نوبت ماست


حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 28

==================

ماه شب گمرهان عارض زيباي تست
سرو دل عاشقان قامت رعناي تست

همت كروبيان شعبده دست تست
سرمه روحانيان خاك كف پاي تست

راي همه زيركان بسته تقدير تست
جان همه عاشقان سغبه سوداي تست

وصل تو سيمرغ گشت بر سر كوي عدم
خاطر بي خاطران مسكن و ماواي تست

بر فلك چارمين عيسي موقوف را
وقت خروج آمدست منتظر راي تست

موسا چون مست گشت عربده آغاز كرد
صبر به غايت رسيد وقت تجلاي تست


حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 35

==================

اي صنم در دلبري هم دست و هم دستان تراست
بر دل و جان پادشاهي هم دل و هم جان تراست

هم حيات از لب نمودن هم شفا از رخ چو حور
با دم عيسي و دست موسي عمران تراست

در سر زلف نشان از ظلمت اهريمنست
بر دو رخ از نور يزدان حجت و برهان تراست

اي چراغ دل نمي‌داني كه اندر وصل و هجر
دوزخ بي مالك و فردوس بي رضوان تراست

در ميان اهل دين و اهل كفر اين شور چيست
گر مسلم بر دو رخ هم كفر و هم ايمان تراست

از جمال و از بهايت خيره گردد سرو و مه
سرو بستاني تو داري ماه بي كيوان تراست

آنچه بت‌گر كرد و جادو ديد جانا باطل است
در دو مرجان و دو نرگس كار اين و آن تراست

گر من از حواري جنت ياد نارم شايدم
كانچه حورالعين جنت داشت صد چندان تراست

از همه خوبان عالم گوي بردي شاد باش
داوري حاجت نيايد اي صنم فرمان تراست

در همه جايي سنايي چاكر و مولاي تست
گر براني ور بخواني اي صنم فرمان تراست

اين چنين صيدي كه در دام تو آمد كس نديد
گوي گردون بس كه اكنون نوبت ميدان تراست

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 38


==================

اي جان جهان كبر تو هر روز فزونست
ليكن چه توان كرد كه وقت تو كنونست

نشگفت اگر كبر تو هرگز نشود كم
چون خوبي ديدار تو هر روز فزونست

عالم ز جمال تو پرآوازه شد امروز
زيرا كه جمال تو ز اندازه برونست

در زلف تو تاب و گره و بند و شكنجست
در چشم تو مكر و حيل و زرق و فسونست

تا من رخ چون چشمه خورشيد تو ديدم
چشمم ز غم عشق تو چون چشمه خونست

اي رفته ز نزديك سنايي خبرت هست
كز عشق تو حال من دل سوخته چونست

از مهر تو چون نقطه خونست دلم زانك
بر ماه ترا دايره غاليه گونست

حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 46


==================

گر تو پنداري كه جز تو غمگسارم نيست هست
ور چنان داني كه جز تو خواستگارم نيست هست

يا بجز عشق تو از تو يادگارم هست نيست
يا قدم در عشق تو سخت استوارم نيست هست

يا بجز بيدادي تو كارزارم هست نيست
يا به بيداد تو با تو كارزارم نيست هست

يا سپيد و روشن از تو كار و بارم هست نيست
يا سياه و تيره بي تو روزگارم نيست هست

يا بر اميد وصالت شب قرارم هست نيست
يا در اندوه فراقت دل فگارم نيست هست

يا فراقت را بجز ناله شعارم هست نيست
يا وصالت را شب و روز انتظارم نيست هست

گر دگر همچون سنايي صيد زارم هست نيست
يا اگر شيريست او آنگه شكارم نيست هست


حکیم سنایی غزنوی //غزل شماره 50

 

=======

 

ادامه مطالب

 

برچسب‌ها: سنایی, شعر, غزل