اشاره: 
امسال مايکروسافت با انتشار بسته Office for Mac 2011 توجه‌ها را به خود معطوف کرد. اين بسته شامل نسخه به‌روز شده Word، Excel، PowerPoint، Messenger و البته نسخه‌اي جديد از Outlook است که به عنوان جايگزين براي برنامه ايميل و تقويم Entourage عرضه‌شده است. نسخه 2011 از اين مجموعه نرم‌افزاري، سه سال پس از عرضه آخرين بسته آفيس، يعني Office 2008 براي مک و يک سال پس از عرضه آفيس 2010 ويندوز منتشر مي‌شود. 


هرچه‌قدر مايكروسافت و اپل را رقيب قلمداد كنيم و هراندازه هم كه در گير و دار رقابت در دنياي موبايل، سرگرمي‌هاي ديجيتال و... اين دو شركت را در يك هماوردي بي‌پايان تصور كنيم، هنوز بسته نرم‌افزاري آفيس نقطه پيوند مهمي براي اين دو شركت محسوب مي‌شود. مجموعه نرم‌افزاري آفيس مايكروسافت به عنوان محصولي كه نخستين بار براي كامپيوترهاي مكينتاش عرضه شد، اگرچه با تأخير نسبت به همتاي ويندوزي‌اش پيشرفت مي‌كند، اما در طول بيش از سه دهه، توسعه آن هرگز متوقف نشده است و همچنان نيز ادامه دارد.


امسال مايکروسافت با انتشار بسته Office for Mac 2011 توجه‌ها را به خود معطوف کرد. اين بسته شامل نسخه به‌روز شده Word، Excel، PowerPoint، Messenger و البته نسخه‌اي جديد از Outlook است که به عنوان جايگزين براي برنامه ايميل و تقويم Entourage عرضه‌شده است. نسخه 2011 از اين مجموعه نرم‌افزاري، سه سال پس از عرضه آخرين بسته آفيس، يعني Office 2008 براي مک و يک سال پس از عرضه آفيس 2010 ويندوز منتشر مي‌شود. با توجه به تحولات صورت‌گرفته در نسخه جديد آفيس براي مک، مي‌توان پي‌برد که مايکروسافت از اين بازه زماني به‌خوبي استفاده کرد‌ه تا محصول قدرتمندي را براي رقابت با همتا‌يان اپلي خود و نيز ديگر برنامه‌هاي مشابه ارائه دهد.


 به طور كلي برخي از تغييرات و تحولات صورت گرفته در ميان همه نرم‌افزارهاي آفيس مشترک است و برخي از آن‌ها نيز مختص هر يک از اعضاي اين مجموعه توسعه داده شده‌اند. از اين‌رو، پيش از آن‌که به مرور دقيق‌تر نرم‌افزارهاي آفيس 2011 بپردازيم، نگاهي خواهيم داشت به برخي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي عمومي اين مجموعه. پس‌از آن نگاه تقريباً جامع‌تري به نرم‌افزارهاي بسته آفيس شامل ورد، پاورپوينت و اكسل خواهيم داشت. ضمن آن‌که نرم‌افزار Outlook نيز با تفصيل بيشتري مرور شده‌است.

 

Outlook، جايگزيني براي Entourage
شايد بزرگ‌ترين تغييري که در آفيس 2011 پديد آمده اين است که مايکروسافت برنامه Entourage (شامل ايميل، تقويم، دفترچه آدرس و فهرست to-do) را از آن حذف و آوت‌لوک را جايگزين آن کرده‌است. مايکروسافت يک دهه پيش آوت‌لوک را به عنوان کلاينتي براي Exchange در مک ارائه کرد و آخرين نسخه آن برنامه Outlook 2001 بود. پس از آن Entourage جايگزين آوت‌لوک شد و از آن پس در همه نسخه‌هاي آفيس مک ظاهر شد. اما در نسخه 2011 آوت‌لوک را نمي‌توان يک Entourage تغيير نام يافته به شمار آورد، زيرا مايکروسافت اظهار داشته‌ که آوت‌لوک 2011 تقريباً به‌طور کامل با استفاده از فريم‌ورک پيشرفته Cocoa محصول اپل ساخته شده و اين در شرايطي است که برنامه‌هاي پيشين آفيس براساس Carbon توسعه‌داده‌ شده‌ بودند. به اين ترتيب، آوت‌لوك جديد براي كاربران ظاهر به مراتب آشناتري از Entourage خواهد داشت. يکي از مزاياي آوت‌لوک 2011 در مقايسه با Entourage اين است که Entourage همه پيغام‌ها، قرارها و تماس‌هاي‌ شما را در يک فايل پايگاه‌داده بزرگ ذخيره مي‌کرد و در نتيجه نمي‌توانستيد براي پشتيبان‌گيري از داده‌هاي Entourage به‌راحتي از Time Machine استفاده‌کنيد، زيرا در صورت ايجاد کوچک‌ترين تغيير در محتواي اصلي، دوباره از کل پايگاه داده يک پشتيبان گرفته مي‌شد. اما در آوت‌لوک 2011 داده‌ها در يک فايل متني و بسيار کوچک‌‌تر ذخيره مي‌شوند (در بخش مربوط به مرور برنامه آوت‌لوک 2011 بيشتر توضيح خواهيم داد) و اين فرآيند پشتيبان‌گيري با استفاده از Time Machine را ساده‌تر مي‌کند. 

ريبون‌ها وارد مي‌شوند
ريبون که همواره يکي از مفيدترين ويژگي‌هاي ظاهري آفيس ويندوز به شمار مي‌رفته، اين‌بار در مک نيز قابل استفاده خواهد بود. در نسخه پيشين، يعنيOffice 2008 قسمتي وجود داشت به نام Elements Gallery که در بالاي پنجره سندهاي ورد، اکسل و پاورپوينت قرار داشت و علاوه بر اين‌که يک نوار ابزار بزرگ محسوب مي‌شد، کمي هم شلوغ و گيج‌کننده بود. ايده طراحي Elements Gallery اين بود که آن دسته از ابزارهاي مختلف در منوها و زيرمنوها که احتمال مي‌رفت، كاربران از آن‌ها بيشتر استفاده كنند، در يک جا جمع شوند تا دسترسي به آن‌ها آسان‌تر شود. اما واقعيت اين بود که بسياري از کاربران به اين ابزارها نياز پيدا نمي‌کردند. در نتيجه، مايکروسافت در آفيس 2011 ريبون را جايگزين آن کرد. ريبون علاوه بر اين‌که جاي کمتري مي‌گيرد، ترفند متفاوتي را نيز براي گردآوري ابزارهاي خود به کار مي‌بندد؛ به عنوان مثال، يک ريبون مي‌تواند شامل چند زبانه کوچک (Home، Layout، Document Elements و...) باشد که با کليک روي هر زبانه، نوار ابزار مربوط و متناسب با آن زبانه ظاهر مي‌شود. به عنوان مثال، با کليک روي زبانه Layout نوار ابزاري ظاهر مي‌شود که با آن مي‌توانيد تنظيمات صفحه (چيدمان، اندازه و...)، سمت‌ و سوي شروع متن، ستون‌ها، شماره‌گذاري سطرها و... را تعيين کرده يا تغيير دهيد. يکي از تفاوت‌هاي بزرگ بين Elements Gallery در آفيس 2008 و ريبون در آفيس 2011 اين است که مي‌توانيد با رفتن به Preferences و سپس Ribbon، ريبون را خاموش کنيد، اما رهايي از دست Elements Gallery تقريباً امكان‌پذير نيست. مورد ديگر اين‌که برخلاف نسخه ويندوزي ريبون، در نسخه مک منوها و نوارابزارهاي معمولي و مرسوم آفيس جايگزين نشده‌اند و همچنان در دسترس کاربران هستند.

Templateها، قالب‌هاي آماده
Templateها اسناد خالي‌اي هستند که از پيش طراحي و ذخيره شده‌اند و کاربران مي‌توانند با توجه به نياز کاري‌ خود يکي از آن‌ها را برگزيده و محتواي مورد نيازشان را در آن‌ها بچينند. البته، نحوه دسترسي به اين قالب‌ها چندان جالب نيست. به عنوان مثال، وقتي نرم‌افزار ورد را باز مي‌کنيد، جعبه‌اي خاکستري حاوي تصاوير بندانگشتي از اين قالب‌ها که وضوح کمي دارند، به نمايش درمي‌آيد. در آفيس 2010 براي ويندوز، جعبه مذکور بسيار تغيير کرده و قالب‌ها را بهتر و با وضوحي بالا نشان مي‌دهد و با بردن ماوس روي هر يک از اين بندانگشتي‌ها مرور چندصفحه‌اي آن‌ها امكان‌پذير مي‌شود. 


در هر صورت، اين قالب‌هاي آماده را مي‌توان تغيير داد و رنگ و فونت آن‌ها را عوض کرد. گالري قالب‌هاي آماده همچنين شامل يک لينک به کتابخانه Template يا الگوهاي آنلاين مايکروسافت است که در آنجا مي‌توانيد هزاران قالب ديگر را نيز ديده و از آن‌ها استفاده کنيد. يکي از ويژگي‌هاي جالب توجه اين گالري بخشي به نام Recent است که فايل‌هايي را که به تازگي از آن‌ها استفاده کرده‌ايد، در گروه‌هاي زماني قرار مي‌دهد (امروز، ديروز و به همين ترتيب).

سازگاري
يکي از مواردي که در طراحي آفيس 2011 مورد توجه مايکروسافت بوده‌، مسئله سازگاري به ويژه سازگاري بين نسخه‌هاي مک و ويندوز اين مجموعه بوده‌ است. از سه ديدگاه مي‌توان اين مورد را بررسي كرد:
ديدگاه نخست سازگاري بين دو پلتفرم است؛ يعني کاربري که سند ورد 2011، صفحه گسترده اکسل 2011 يا اسلايدهاي پاورپوينت 2011 خود را که در مک ايجاد کرده بتواند آن‌ها را براي همکارش که روي پي‌سي خود از آفيس2010 تحت ويندوز استفاده مي‌کند، بفرستد. گيرنده نيز بايد بتواند آن اسناد را با همه ويژگي‌هايي که دارند (از جمله ماکروهاي ويژوال بيسيک) ببيند. 




ديدگاه دوم درخصوص سازگاري، به خروجي‌ها ارتباط پيدا مي‌کند. گروه توسعه تجاري مک در مايکروسافت براي آزمودن اين مورد، بايد از يک سند يکسان در آفيس 2010 ويندوز و آفيس 2011 مک پرينت مي‌گرفتند و هر دو را به دقت بررسي مي‌کردند تا اگر کوچک‌ترين تفاوتي بين آن‌ها ديدند، مشكل را برطرف کنند. ديدگاه سوم در پرداختن به سازگاري، موضوع قابليت‌ها بود. طبق گفته مايکروسافت اين شرکت مي‌خواست مطمئن شود، کاربران مک که با نسخه ويندوزي آفيس هم آشنايي دارند، نگويند: «چرا ما فلان قابليت نسخه‌تحت ويندوز را نداريم؟» در نتيجه، بازگشت آوت‌لوک، معرفي دوباره ويژوال بيسيک و ماکروها و افزوده شدن چندين قابليت جديد ديگر در راستاي همين تفکر بوده‌است.ويژگي سازگاري جزئيات ريز را نيز در بر‌‌مي‌گيرند. به‌عنوان مثال، در ابزارهاي Prooting، مايكروسافت همه آن‌ها رابه روز كرده تا از يك API يكسان با آفيس 2010 استفاده كنند و به اين ترتيب ابزارهاي ساخت شركت‌هاي ديگر كه به ابزارهاي Prooting وابسته هستند به‌راحتي بتوانند محصول خود را براي نسخه تحت مك نيز توسعه دهند.

ويژوال بيسيک، بازگشت ماکروها
وقتي آفيس 2008 مک منتشر شد، گلايه‌هاي زيادي را متوجه خود کرد، زيرا مايکروسافت VBA (سرنام Visual Basic for Applications) را از آن حذف کرده‌بود. با اين‌که همه کاربران از آن براي اسکريپ‌نويسي استفاده نمي‌کردند، اما اين کاستي به اندازه‌اي بزرگ بود که بتواند خيلي‌ها را از ارتقا دادن آفيس خود به نسخه 2008 منصرف کند. به همين دليل براي برخي از کاربران خبر پشتيباني دوباره از VBA در آفيس 2011 بزرگ‌ترين و بهترين خبر درباره اين مجموعه محسوب مي‌شود. خوشبختانه مايکروسافت در نسخه مک نيز همچون نسخه جديد آفيس ويندوز از جديدترين نسخه VBA يعني VBA 6.5 استفاده كرده است. بنابراين، ماکروهايي را که در نسخه ويندوز مي‌سازيد با مک سازگارند و بر‌عكس. همچنين VBA در آفيس 2011 از جديدترين ابزارها از جمله ابزار IntelliSense مايکروسافت که براي تايپ پيشاپيش و خودکار در فرمت‌بندي کد به کار مي‌رود پشتيباني مي‌کند. افزون بر اين، VBA قابليت‌هايي دارد که AppleScript فاقد آن‌ها است که ضبط و ضميمه کردن ماکروها و سفارشي‌سازي رابط كاربري آفيس از آن جمله‌اند. گفتني است VBA به اين دليل در نسخه پيشين آفيس مک حذف شده بود كه پيش‌تر سازگار با پردازنده‌هاي PowerPC (مورد استفاده در کامپيوترهاي قديمي اپل)، طراحي شده‌بود و وقتي شرکت اپل به استفاده از پردازنده‌هاي اينتل روي آورد، VBA روي اين پردازنده‌ها غيرقابل استفاده شد. از اين‌رو، کمي زمان لازم بود تا مايکروسافت کدهاي مربوطه را بازنويسي کند.



مديريت مجوزهاي دسترسي به اطلاعاتکاربـــــران ســــازمـــاني از مشــــــاهده IRM‌(ســـــرنامInformation Rights Management) يا مديريت مجوزهاي دسترسي به اطلاعات خوشحال خواهند شد. با IRM مي‌توان سطوح دسترسي کاربران به اسناد يا پيغام‌هاي خاص را تعيين کرد. البته، کاربران ويندوز در گذشته، يعني از زمان انتشار آفيس 2003 نيز مي‌توانستند از اين قابليت استفاده کنند. با استفاده ازIRM مي‌توانيد تعيين کنيد که گيرندگان اسناد ورد، صفحه‌گسترده‌هاي اکسل، مجموعه اسلايدهاي پاورپوينت و ايميل‌هاي آوت‌لوک چگونه مي‌توانند با آن‌ها تعامل کنند. به عنوان مثال، مي‌توان اين سطوح دسترسي را چنان تعريف کرد که کاربران غيرمجاز نتوانند آن‌ها را باز کنند يا به عنوان مثال، ويرايش اسناد يا Forward کردن آن‌ها امكان‌پذير نباشد. البته، در پياده‌سازي IRM در آفيس2011 محدوديت‌هايي نيز وجود دارد: نسخه‌هاي کاربري يا Consumer به اين ويژگي دسترسي ندارند و در واقع اين امکانات تنها براي نسخه‌هاي مخصوص مشتريان تجاري طراحي شده‌‌است. همچنين، مديريت مجوزها نيازمند استفاده از يک زيرساخت سرور مبتني بر ويندوز است. 

کاستي‌ها
باوجود همه تغييرات خوبي که در نسخه جديد آفيس 2011 انجام شده، کاستي‌هايي نيز وجود دارد که از عمده‌ترين آن‌ها مي‌توان به موارد زير اشاره کرد:
- آفيس 2008 يک Help Viewer مخصوص به خود داشت. در آفيس 2011 همه اطلاعات کمکي در Help Viewer بومي سيستم‌عامل OS X نشان داده مي‌شود و اطلاعات کمکي آنلاين نيز در مرورگر به نمايش درمي‌آيد.
- دو گزينه مفيد در منوهاي پاورپوينت به چشم نمي‌خورند: 
File > Send to > Microsoft Word
File > Save As Web Page
همچنين گزينه org chart در Smart Art Gallery و نيز grayscale mode (در View >Grayscale) وجود ندارد.
- ماشين‌حساب داخلي اکسل حذف شده‌ است؛ همچنين
 condition sum wizard و ledger sheet.
- اگر بخواهيم به جاي Entourage از آوت‌لوک استفاده کنيم، گزينه‌هايي مانند project center و mailing list manager (مديريت‌کننده فهرست ايميل) را نخواهيم داشت.
- کد آفيس 2011 فقط با معماري 32 بيتي سازگار است، نه با معماري 64 بيتي. زيرا مايکروسافت درصدد بود تا با استفاده از فريم‌ورک‌هاي Cocoa اپل زيرمجموعه‌هاي هرچه بيشتري از بسته آفيس را بسازد، اما ساخت کل مجموعه آفيس بر اين اساس امكان‌پذير نشد و اين به آن معنا بود که کل بسته آفيس بايد در مد 32 بيتي اجرا شود. مايکروسافت مي‌گويد: «‌بيشتر کاربران از نظر سرعت متوجه تفاوت زيادي نخواهند شد؛ فقط کاربران حرفه‌اي که صفحه‌گسترده‌هاي‌ آن‌ها حاوي ميليون‌ها سلول و اجزاي سفارشي‌شده پيچيده است اين تفاوت را حس خواهند کرد.

منبع:ماهنامه شبکه